J.J. Crommentuyn (bron: Aa-kroniek, 1993)

Joost Crommentuyn

1920 - 1947

Joost wordt geboren op 3 maart 1920 in Budel-Schoot als het op een na jongste van de tien kinderen van Leonardus Crommentuyn en Johanna van den Tillaart. Leonardus, beheerder van het postkantoor, woont dan zes jaar in Budel-Schoot. Vier jaar na de geboorte van Joost verhuist het gezin naar Roermond. Daar groeit Joost op en bezoekt er de mulo.

Als gevolg van de economische depressie van de jaren dertig besluit Joost ook het avontuur van overzeese militaire dienst te aanvaarden. Hij tekent voor vijf jaar bij het KNIL en vertrekt na zijn opleiding in de zomer van 1938 met de Johan de Witt naar de Oost.

Op 8 december 1941, een dag na de aanval op Pearl Harbor, verklaart de Nederlandse regering vanuit Londen Japan de oorlog. De Japanners grijpen dit aan om Nederlands-Indië direct binnen te vallen. Vanwege zijn natuurlijke oliebronnen en geostrategische ligging is de verovering van de Nederlandse kolonie voor de Japanners een van de belangrijkste doelen geworden om Oost-Azië te kunnen overheersen. Tegen deze achtergrond wordt Joost ingezet bij de verdediging van de kolonie.

Na een veldtocht van drie maanden hebben de Japanners de belangrijkste strategische punten in de archipel veroverd. Het KNIL, slecht voorbereid en uitgerust en ernstig gehinderd door besluiteloosheid aan de top, biedt nog heftige tegenstand, maar is niet opgewassen tegen de superieure Japanse vuurkracht. Op 8 maart 1942 wordt het KNIL in Bandoeng gedwongen tot overgave. Rond deze tijd wordt ook Joost dan krijgsgevangen genomen en samen met duizenden andere Nederlandse militairen afgevoerd naar de Javaanse kampen. Op enig moment wordt hij via Singapore naar het vasteland van Zuidoost-Azië getransporteerd, waar hij als dwangarbeider wordt ingezet bij de aanleg van de Birma-spoorlijn.

Het is niet bekend in welke kampen Joost heeft gezeten, maar ook hij moet er de slechte leefomstandigheden en mensonterende behandelingen zien te verdragen. Werken aan de ‘dodenspoorlijn’ betekent lange dagen van extreem zwaar werk in het broeierig hete weer van de tropen. De voeding voor de gevangenen schiet schromelijk tekort en er zijn nauwelijks medicijnen voorhanden tegen endemische ziekten. Ondertussen staan ze bloot aan mishandelingen en lopen grote kans in hun verzwakte toestand te verongelukken.

Joost overleeft de kampen en wordt in ernstig verzwakte toestand bevrijd, maar de beproevingen zijn voor hem dan nog niet voorbij. Twee dagen na de Japanse capitulatie van 15 augustus 1945 roepen Soekarno en Mohammed Hatta de onafhankelijkheid van Indonesië uit. Als niet lang daarna de Engelsen en Nederlanders aanstalten lijken te maken om het oude koloniale gezag te herstellen, breekt de periode van de Bersiap (‘wees paraat’) aan waarin buitenlanders en tot vijand verklaarde Europese en Indische Nederlanders slachtoffer worden van geweld en vervolging. De Nederlandse regering zendt niet alleen Nederlandse dienstplichtigen uit om de rust en het Nederlandse gezag te herstellen, maar ook de KNIL-militairen die recentelijk uit de Japanse kampen zijn bevrijd. Door de jarenlang geleden ontberingen, met ernstige lichamelijke en geestelijke trauma’s als gevolg, zijn zij volkomen ongeschikt voor militaire dienst. Den Haag grijpt – ondanks de grote tekorten en heftige kritiek vanuit het buitenland om militair optreden – echter naar alle voorhanden zijnde middelen om de kolonie te behouden voor de republiek, of op zijn minst op eigen voorwaarden een vorm van autonomie te verlenen. Zo wordt ook Joost vanuit de kampen opnieuw ingezet om strijd te leveren, ditmaal tegen de Indonesische revolutionairen.

Het is niet bekend wat er precies met Joost is gebeurd. Hij overlijdt ergens in de loop van augustus 1947 in Tasikmalaja, mogelijk als slachtoffer van de Eerste Politionele Actie van 21 juli tot 4 augustus 1947. Het valt echter ook niet uit te sluiten dat hij een ziekte heeft opgelopen, is verongelukt, of alsnog is bezweken aan de gevolgen van Japanse krijgsgevangenschap. Joost is 27 jaar geworden en vindt zijn rustplaats in Indonesië, vermoedelijk in Tasikmalaja, buiten de erevelden.

Meer
Meer

Steek een kaarsje op

+opsteken
Meer

Reacties

MCE van Muluko… zei op 10 november 2019

Rust zacht, lieve oom en oudoom

Profile picture for user Mariët Bruggeman
BHIC Mariët Bruggeman zei op 12 november 2019

Bedankt M. van Mulukom, voor uw reactie. Wat zal er een gemis in uw familie geweest zijn.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

*Deze velden zijn niet verplicht en worden ook niet zichtbaar op deze website. Wij gaan vertrouwelijk om met uw e-mailadres en telefoonnummer.