J.H.A.M. ter Laak (bron: E. Laurant)

Jo ter Laak

1913 - 1944

Jo wordt geboren op 23 mei 1913 in Tilburg. Kort na zijn geboorte verhuist het gezin naar het Twentse Overdinkel aan de Duitse grens, waar zijn vader politieagent wordt. Zoon Jo volgt zijn vader in zijn voetstappen als beroepsmilitair bij de Militaire Politie.

In oktober 1938 wordt hij overgeplaatst naar de politietroepen. Als in de loop van 1939-1940 de oorlogsdreiging ook voor Nederland sterk toeneemt, wordt Jo ingedeeld bij de groep Haps aan de Peel-Raamstelling. Het Duitse leger valt op 10 mei 1940 Nederland binnen; Jo wordt dan op weg naar Frankrijk gezonden met een groep gevangengenomen NSB’ers. Na de capitulatie op 15 mei wijkt Jo via Frankrijk uit naar het Verenigd Koninkrijk, waar hij als sergeant wordt ingedeeld bij de bewakingstroepen van Koningin Wilhelmina. In Engeland trouwt Jo met Johanna van Mierlo met wie hij een zoon heeft.

Jo meldt zich als vrijwilliger voor het uitvoeren van spionageopdrachten in bezet gebied en wordt na opleiding bij de Britse inlichtingendienst MI6 op 1 oktober 1941 gedropt in de omgeving van Assen. Het lukt Jo maandenlang om inlichtingen te verzamelen en naar Londen te verzenden, maar op 13 februari 1942 gaat het mis. Door de Duitse contraspionageoperatie Nordpol (bekend als het ‘Englandspiel’) zijn de Duitsers op de hoogte van Jo’s locatie en wordt hij in Den Haag na een overval gearresteerd.

Jo wordt voor verhoor vastgezet in de SD-Polizeigefängnis in Haaren en vervolgens met een groep andere als gevolg van het Englandspiel gevangengenomen agenten doorgezonden naar de gevangenissen van Assen en Rawitsch. Vanuit Rawitsch, waar al een aantal agenten wordt geëxecuteerd, volgt transport naar Mauthausen. Al tijdens de oorlogsjaren is Mauthausen berucht als een van de concentratiekampen waar het zwaarste regime heerst; de Duitsers zelf spreken van de Knochenmühle, de ‘bottenbreker’. Gevangenen worden er in het kader van Vernichtung durch Arbeit aan het werk gezet in de nabijgelegen steengroeve, met het doel hen lichamelijk en geestelijk af te breken. Gevangenen krijgen nauwelijks te eten, ontvangen geen medicijnen en staan bloot aan extreme mishandeling. Met rotsblokken tot 50 kilo moeten de gevangenen vanuit de groeve de 186 traptreden van de ‘Dodentrap’ naar het kamp zien te beklimmen. Gevangenen die tijdens de klim van uitputting in elkaar zakken, nemen in hun val iedereen die achterop loopt mee, met vele doden en zwaargewonden tot gevolg.

De agenten worden op 6 en 7 september 1944 vermoord na gewelddadige martelingen, onder andere het meerdere malen met rotsblokken op en af rennen van de trappen. In totaal 40 Nederlanders, 6 Britten en een Amerikaan zouden hierbij om het leven komen. Op 7 september 1944 wordt Jo na gruwelijke folteringen in het kamp geëxecuteerd. Hij is 31 jaar geworden en laat een weduwe met kind achter.

Meer
Meer

Steek een kaarsje op

Meer

Reacties

Hein Veld zei op 30 april 2018

Johannes Hermanus Arnoldus Maria ter Laak werd op 23 mei 1913 geboren in Tilburg. Het gezin verhuisde naar Overdinkel, waar zijn vader politieagent werd. Jo werd beroepsmilitair bij de Militaire Politie. Op 18 oktober 1938 werd hij overgeplaatst naar de politietroepen en ingedeeld bij groep Haps. Tijdens de Duitse inval is Jo onderweg naar Frankrijk met een aantal gevangen genomen N.S.B.-ers. Na de capitulatie ontkwam Jo via Frankrijk naar Engeland waar hij als sergeant ingedeeld werd bij de bewakingstroepen van Koningin Wilhelmina. Vanuit de Irene-brigade gaf Jo zich op als vrijwilliger om in bezet gebied spionage opdirachten uit te voeren. Hij behoorde tot de eerste MI6 agenten die in bezet gebied aan het werk gingen. Op 1 oktober 1941 werd Jo uitgezonden door v ’t Sant. Als agent-parachutist werd hij boven Nederland in de omgeving van Assen gedropt. Het lukt Jo om inlichtingen te verzamelen en te verzenden. Op 13 februari 1942 werd hij bij een overval in Den Haag gearresteerd waarna hij werd gedeporteerd via Haaren, Assen en Rawicz. Op 5 september 1944 kwam Jo met 46 medegevangenen terecht in concentratiekamp Mauthausen in Oostenrijk. Op 6 en 7 september 1944 werden de 40 Nederlandse en 7 Britse parachutisten op gewelddadige wijze omgebracht. Jo stierf op 7 september 1944 een vreselijke dood.
Na het vermoorden van deze agenten zijn de lichamen gecremeerd. Bij het crematorium waren enkele andere gevangenen bezig met grondwerk. Zij hebben uit respect voor de agenten, gezien hebbende wat zij hadden doorstaan met gevaar voor eigen leven, de bak met as uit het crematorium op die plaats begraven. In 1968 is op deze plaats op de grond een gedenkplaat onthuld met daarbij aan de muur een plaat met de namen van de 47 vermoorde agenten. De namen van 40 Nederlanders, 6 Britten en 1 Amerikaan staan erop vermeld.
Op 27 maart 1940 trouwde Jo met Johanna van Mierlo. Zij kregen in december 1940 een zoon, die zijn vader echter nooit zou zien. Jo ter Laak werd postuum geëerd met de Bronzen Leeuw.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

*Deze velden zijn niet verplicht en worden ook niet zichtbaar op deze website. Wij gaan vertrouwelijk om met uw e-mailadres en telefoonnummer.