Jan de Kroon (bron: Johan van der Made)

Jan de Kroon

1919 - 1940

Jan wordt geboren op 20 november 1919 in Wagenberg. Als in de loop van 1939-1940 de oorlogsdreiging ook voor Nederland sterk toeneemt, wordt hij als dienstplichtige onder de wapenen geroepen en ingedeeld bij de 1e compagnie van het 6e Grensbataljon dat in en rond Breda wordt gelegerd. Jan is schutter in zijn compagnie.

Op 10 mei 1940, om half vijf in de ochtend wordt alarm geslagen; er vliegen Duitse vliegtuigen boven de stad en zodra bekend wordt dat Duitse parachutisten zijn geland bij Moerdijk, wordt Jans bataljon bevolen om onmiddellijk richting Moerdijk op te rukken en daar de brug te bezetten.

Om zeven uur vertrekt Jans compagnie per fiets vanuit Breda. In Terheijden krijgen de troepen te horen dat ze via Blauwe Sluis bij Lage Zwaluwe naar Moerdijk moeten oprukken, een tocht die Jan langs zijn ouderlijk huis in Wagenberg brengt. Daar wordt hij nog nagewuifd door familie en buren.

Als de compagnie in de middag de Blauwe Sluis bereikt, komen ze op de Notendijk voor het eerst met de Duitsers in aanraking. Daar zoeken ze dekking en worden de mitrailleurs in stelling gebracht. Vier soldaten worden dan door vijandelijk vuur getroffen. Drie van hen raken licht gewond, maar Jan wordt dodelijk getroffen en overlijdt ter plaatse. Hij is 20 jaar geworden en wordt diezelfde dag nog door plaatsgenoten opgehaald en thuis opgebaard. Vanwege de onzekerheid die de oorlogssituatie brengt, is Jan al de dag erop begraven. Vier maanden later, na een inzamelingsactie onder zijn dorpsgenoten, kan Jan een eregraf worden gegeven.

Meer
Meer

Steek een kaarsje op

Meer

Reacties

Johan van der Made zei op 22 december 2017

JAN DE KROON
Jan was als dienstplich­tige nog niet zo lang in dienst. Hij maakte deel uit van de 1e com­pagnie van het 6e Grens­bataljon (afge­kort 1-6 G.B.). Dit batal­jon lag ver­spreid in Breda (Ginne­ken en Princen­hage) en aan de grens. Het Grensba­taljon was een onderdeel van het des­tijds in Breda beken­de 6e Regiment Infante­rie.
Om half vijf in de mor­gen van vrijdag de 10e mei werd iedereen gea­lar­meerd. Er cirkelden reeds vijande­lijke vlieg­tui­gen boven de stad. Zodra bekend werd dat er Duitse parachu­tisten bij Moerdijk waren geland, kwam het bevel om onmid­de­lijk rich­ting Moerdijk naar verschil­lende punten op te ruk­ken en de brug bezet­ten.
De 1e compagnie met Jan de Kroon vertrok rond 7 uur per fiets vanuit Breda en kreeg in Terheijden het com­mando om via Blauwe Sluis op te rukken naar de Moerdijk. Die fietstocht ging via Wagen­berg en daarbij kwam Jan langs zijn ouder­lijk huis (Hoe­ven­se­weg 2). Hij werd na­gewuifd door familie en buren.
Op Blauwe Sluis kregen ze reeds contact met de vij­and. Dat was op de Noten­dijk, nu de Landekens­dijk genaamd. Daar werd de com­pagnie onder vuur geno­men en moest in dekking; ze konden niet verder. De mitrail­leurs werden in stelling ge­bracht. Meteen werden al mannen getroffen: drie licht ge­wonden en één dodelijk gewon­de. Het eerste slachtoffer in de com­pagnie was schutter Jan de Kroon. In de later op het gemeente­huis van Zeven­bergen opge­maakte over­lij­densakte staat als tijd van overlij­den vermeld: "'s-middags 12 uur". Hoe het de compagnie verder is vergaan, is hiervoor in het kort beschreven.

Nadat het droevige bericht Wagenberg had bereikt, werd hij terstond opge­haald met paard en wagen door Toon Wijne, samen met de wijkverpleegster zuster Nepomucena en hulpverlener Piet de Leeuw. Jan werd door de zuster thuis opgebaard.
Vanwege de onzekere toestand in verband met het uitbreken van de oorlog is hij 's anderdaags al, op de avond vóór Pinkste­ren, door mede-leden van ‘De Jonge Werkman’ ten graven gedra­gen. De gezon­gen uitvaartdienst was dins­dag na Pinksteren, 's morgens om half 9.

Vier maanden later, toen de rust enigszins was weer­gekeerd, kon er aan worden gedacht om aan Jan de Kroon de laatste eer te bewijzen. De eer die een voor zijn vaderland gevallen sol­daat toekomt. De Wagen­bergse mannnen, die van het front waren teruggeko­men, gingen huis-aan-huis collecteren voor een ge­denkteken op zijn graf. Die collecte bracht ruim ƒ 100,- op.
Op zondag 8 september 1940 werd een Plechtige Hoog­mis opgedra­gen, waarna op zijn graf de gedenk­steen werd onthuld door twee van zijn strijdmakkers. "Een onafzienbare stroom van menschen vulde de be­graafplaats, alwaar een ernstige stilte bewaard werd." Tijdens het wegglijden van de vaderlandse driekleur werd het grafmonument voor ieder zichtbaar, terwijl de fanfare het Wilhelmus speelde. Er volgden toespra­ken door de pastoor, de burgemees­ter en namens de oud-strijders en de reeds ge­noemde Jonge Werkman. Vervol­gens werden bloemen op het graf gelegd. Een broer van de overledene sprak namens de familie een dank­woordje.

Op de zerk was de volgende tekst aangebracht:
Hier rust
in de vrede van Christus
JAN ANTOON DE KROON
soldaat 1 - 6 - G - B
Geb. te Wagenberg
29 Nov 1919
Gevallen
voor het vader­land
10 mei 1940
te Lage Zwaluwe
(Blauwe Sluis)

Gedurende vele jaren was de helm op het graf een duidelijk zichtbaar teken van de laatste rustplaats van een oorlogssol­daat. De aan weer en wind blootgestelde helm heeft de tand des tijds echter niet doorstaan.
De grafbedekking uit 1940 is in 1972 vervangen door een sobere zerk van de Oorlogsgravenstichting.

Met dank aan:
– De heer G.J. de Kroon
– Sectie Krijgsgeschiedenis Konink­lij­ke landmacht, 's-Gravenha­ge. Versla­gen van de verschillende commandanten over de ge­vechts­han­delingen.

AFBEELDINGEN:
Foto Jan als soldaat
Zijn gedachtenisprentje
Twee krantenartikeltjes
Zijn eerste grafzerk op de Wagenbergse parochiebegraafplaats
Zijn tweede grafzerk op de Wagenbergse parochiebegraafplaats

IS GEPUBLICEERD:
Johan van der Made & Drs. Jan Broeders, MOBILISATIE 1939-’40 EN BEVRIJDING 1944-’45 Heemkundekring De Vlasselt 70 (1994)

Profile picture for user Frank van Doorn
BHIC Frank van Doorn zei op 2 januari 2018

Beste Johan, nog hartelijk dank voor het uitgebreide verhaal van Jan de Kroon. Hier zijn we enorm mee geholpen! De bijgesloten foto's heb ik zojuist geplaatst en de informatie nemen we mee voor de definitieve eregalerij van 2019.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

*Deze velden zijn niet verplicht en worden ook niet zichtbaar op deze website. Wij gaan vertrouwelijk om met uw e-mailadres en telefoonnummer.